Kind met een beperking wordt 18? Pas op voor het ambtelijke zwarte gat
Voor de meeste ouders is de achttiende verjaardag een mijlpaal. Maar als een kind met een beperking 18 wordt, verandert er voor zorgouders veel tegelijk. Het is het begin van een ingewikkelde overgang waarin vertrouwde hulp van de ene op de andere dag kan stoppen.
Op de dag van de verjaardag vervallen de wetten die de zorg jarenlang regelden. Neemt u niet ruim van tevoren de juiste maatregelen, dan kunt u door artsen, instanties en de gemeente buitenspel worden gezet. In deze gids leest u waar de risico’s liggen en hoe u de regie houdt.
Uw ouderlijk gezag vervalt wettelijk
De grootste verandering is de juridische omslag op de dag dat het kind 18 wordt. In de ogen van de wet is uw kind vanaf dat moment volledig handelingsbekwaam, ongeacht het verstandelijk niveau of het vermogen om zelf beslissingen te nemen. Dat heeft directe gevolgen voor uw dagelijkse mantelzorg:
- Het medisch geheim: artsen en behandelaars mogen geen medische informatie meer met u delen zonder expliciete, wettelijke toestemming. In het ziekenhuis bent u officieel ‘geen partij’ meer.
- Financiële blokkades: u mag de bankrekening van uw kind niet meer beheren. Zodra de bank merkt dat het om een meerderjarige gaat, wordt de toegang voor ouders afgesloten.
- Handtekeningen: uw handtekening is niet meer geldig. Uw kind moet zelf contracten en zorgovereenkomsten tekenen. Kan dat niet, dan loopt de zorgketen vast.
Van Jeugdwet naar volwassenenzorg
Niet alleen uw juridische positie verandert, ook de financiering van de zorg gaat op de schop. Tot de 18e verjaardag valt alle hulp onder de Jeugdwet, uitgevoerd door de gemeente. Daarna stopt de Jeugdwet en moet dezelfde zorg opnieuw worden aangevraagd onder drie verschillende wetten:
- De Wmo: voor begeleiding en dagbesteding onderhandelt u opnieuw met de gemeente, inclusief een nieuw keukentafelgesprek. Bereid u goed voor met de juiste gesprekstactiek.
- De Zorgverzekeringswet (Zvw): persoonlijke verzorging en verpleging thuis vallen ineens onder de zorgverzekeraar, waar een wijkverpleegkundige een nieuwe indicatie stelt.
- De Wlz: heeft uw kind levenslang 24 uur per dag toezicht of zorg nabij nodig, dan dient u een aanvraag in bij het CIZ.
Daarnaast vraagt u meestal een Wajong- of bijstandsuitkering aan bij het UWV, zodat uw kind een eigen inkomen heeft. Instanties werken niet vanzelf samen, dus het is aan u om de regie te houden.
De tactiek: start op tijd bij de kantonrechter
Om te voorkomen dat u buitenspel komt te staan, neemt u de regie ruim voor de achttiende verjaardag. De gouden regel: start wanneer uw kind 17,5 jaar is.
De belangrijkste stap is het aanvragen van mentorschap en/of bewindvoering bij de kantonrechter. Daarmee blijft u ook na de 18e verjaardag de wettelijk vertegenwoordiger.
- Mentorschap: geeft u de bevoegdheid om te beslissen over verzorging, verpleging en medische behandelingen. Artsen moeten dan met u overleggen.
- Bewindvoering: geeft u het recht om de financiën, de bankrekeningen en een eventueel pgb te blijven beheren.
Wacht hier niet mee: de doorlooptijden bij de rechtbanken zijn lang. Ligt de beschikking niet klaar op de 18e verjaardag, dan staat u tijdelijk met lege handen.
Mentorschap & rechten
De overgang naar 18 jaar is een juridische en administratieve klif. Met de juiste voorbereiding houdt u de zeggenschap over de medische en financiële belangen van uw kind.
- Het rechtbank-verzoekschriftmodel om mentorschap en bewind aan te vragen, zonder dure advocaat.
- Het artsenverklaring-script: de formuleringen die de behandelaar nodig heeft om de rechter te overtuigen.
- De 18+ overgangschecklist voor de overgang van Jeugdwet naar Wmo, Zvw en Wlz en de aanvraag van de Wajong.